



Co to jest Mszał?
Mszał zawiera teksty służące do sprawowania liturgii Mszy św. Zalicza się obok Liturgii Godzin, rytuału i martyrologium do ksiąg liturgicznych. Są to księgi napisane do użytku liturgicznego i w konsekwencji używane w czasie celebracji Kościoła.
Każda edycja mszału musi posiadać tzw. wydanie wzorcowe, czyli editio typica, na podstawie którego są tworzone kolejne wydania, np. w językach narodowych. Dostosowane są one do warunków panujących w danym kraju i muszą być zatwierdzone przez Konferencje Episkopatów, a potem przez Kongregacje Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. Najczęściej wejście w życie nowej księgi jest poprzedzone listem lub instrukcją poszczególnych Episkopatów.
Historia Mszału
Początkowo nie było żadnych ksiąg przeznaczonych do celebracji, a podczas liturgii korzystano jedynie z tekstów Pisma Świętego. W tym sensie za pierwowzór księgi używanej w liturgii można uznać zwój, z którego Chrystus czytał w synagodze w Nazarecie (Łk 4, 16-30).
Na przełomie IV i V w. teksty w liturgii były improwizowane. Wraz z upływem czasu przybywało modlitw wykorzystywanych podczas Eucharystii, ale także podczas celebracji innych sakramentów. W związku z tym, w celu zachowania jednej formy i uniknięcia wielomówstwa, poszczególne synody domagały się zatwierdzenia tekstu modlitw przez lokalnego biskupa.
Na samym początku były one spisywane na tzw. libelli - kartach, które po połączeniu utworzyły sakramentarze. w IX w. zaczęto włączać różne teksty do jednej księgi, którą nazwano mszałem. Najstarszy Mszał Rzymski pochodzi z XII w. i jest przechowywany w Włoskim Archiwum Państwowym. Jednak dopiero po Soborze Trydenckim zaczął obowiązywać jeden mszał dla całego Kościoła. Został on wydany przez papieża Piusa V na mocy bulli Quo primum ogłoszonej 14 lipca 1570r., a później jeszcze poprawiony przez papieża Klemensa VIII i Urbana VIII. Obowiązywał przez 400 lat.
Mszał po Soborze Watykańskim II
Nowy mszał powstał po Soborze Watykańskim II z polecenia papieża Pawła VI. Został ogłoszony w pierwszą niedzielę Adwentu - 30 listopada 1968 r. Pierwsze wydanie typiczne ukazało się w 1970 r., zaś drugie poprawione i uzupełnione nowymi treściami zostało ogłoszone dekretem Kongregacji Kultu Bożego Cum Missale Romanum 27 marca 1975r. W Mszale Pawła VI znalazły się przede wszystkim trzy nowe modlitwy eucharystyczne, większa liczba prefacji, a także wprowadzono jako stałe części Mszy św. akt pokuty, homilię oraz modlitwę wiernych. Odpowiednio przetłumaczony mszał ukazał się w 1986 r. w Polsce pod nazwą Mszał Rzymski dla diecezji polskich. Włączono do niego tzw. V Modlitwę Eucharystyczną, trzy modlitwy dla Mszy z udziałem dzieci oraz dwie modlitwy o tajemnicy pojednania. W sumie obecnie używany mszał składa się z 12 części, których ostatnią jest Msza św. w języku łacińskim.
Ciekawostką jest wyodrębnienie na podstawie Mszału Rzymskiego dla diecezji polskich w 1994 r. Mszału za zmarłych, a w 1998 r. Mszału o Najświętszej Maryi Pannie.
Najnowsze trzecie wydanie wzorcowe mszału ogłosił papież Jan Paweł II dnia 22 października 2002 r. We wprowadzeniu szczególnie podkreśla się rolę milczenia, muzyki, śpiewu oraz zrozumienia postaw i gestów w czasie Eucharystii. W treści mszał zawiera dodatkowo szereg nowych formularzy i modlitw np. w Wielkim Poście każda niedziela ma własną modlitwę nad ludem. Ponadto mszał ten dopuszcza używanie dwóch wersji Credo (nicejsko - konstantynopilitańskiego oraz Składu Apostolskiego). Trzecie wydanie obecnie jest tłumaczone na język polski, zaś dekretem Episkopatu Polski z dniem 25 lutego 2004 r. w Polsce zaczęło obowiązywać nowe Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego.
Każdy mszał podobnie jak pozostałe księgi liturgiczne powinien być obdarzany szczególnym szacunkiem, ponieważ zawiera teksty z Pisma świętego oraz używany jest w czasie czynności liturgicznych.
----------
Autor: kl. Paweł Matuszewski (artykuł pochodzi z pisma WSD Rzeszów "Znak łaski")